Inleiding.
Met de publicatie van de nieuwe ISO 10218-1:2025 krijgt de wereld van industriële robotica een geüpdatet kader voor veiligheid. Een van de opvallendste ontwikkelingen in deze herziening is de nauwere integratie van ISO/TS 15066, de technische specificatie die zich richt op collaboratieve robots. Waar ISO/TS 15066 jarenlang als aparte richtlijn fungeerde naast de ISO 10218-reeks, wordt deze nu veel explicieter verweven met de hoofdnorm. Dit betekent concreet dat richtlijnen voor veilige samenwerking tussen mens en robot voortaan stevig verankerd zijn in de basisnorm voor industriële robots.
Wat is ISO/TS 15066?
ISO/TS 15066 is een technische specificatie die in 2016 werd gepubliceerd als aanvulling op ISO 10218-1 en -2. Ze richt zich specifiek op collaboratieve robottoepassingen, waarbij mens en robot zich (al dan niet gelijktijdig) in dezelfde werkruimte bevinden.
De technische specificatie beschrijft onder andere:
Tot nu toe werd ISO/TS 15066 vooral door systeemintegratoren en cobot-fabrikanten geraadpleegd als best practice. Met ISO 10218-1:2025 krijgt deze specificatie echter een meer centrale plaats.
Wat verandert er in ISO 10218-1:2025?
De nieuwe editie van ISO 10218-1 erkent de realiteit van moderne productieomgevingen, waar samenwerking tussen mens en robot steeds vaker voorkomt. In plaats van deze toepassingen als uitzondering te behandelen, beschouwt de herziene norm collaboratieve interactie nu als een volwaardig onderdeel van robotveiligheid. En daarin speelt ISO/TS 15066 een sleutelrol.
Concreet betekent dit:
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor machinebouwers, integratoren en veiligheidsverantwoordelijken betekent dit dat ze bij het ontwerp van collaboratieve toepassingen niet langer kunnen volstaan met een algemene risicobeoordeling. De specifieke richtlijnen uit ISO/TS 15066 – bijvoorbeeld over toegestane contactdruk op bepaalde lichaamsdelen – moeten nu verplicht worden meegenomen in het ontwerp, de validatie én de veiligheidsdocumentatie van het systeem.
Ook voor fabrikanten van robots en tooling betekent dit een verhoogde verantwoordelijkheid. Zo moeten eindeffectoren, softwarefuncties en sensorsystemen die worden ingezet in een collaboratieve context expliciet voldoen aan de grenzen en principes zoals omschreven in ISO/TS 15066.
Evolutie naar harmonisatie.
Hoewel ISO/TS 15066 technisch gezien nog altijd een ‘technische specificatie’ is (en geen officiële internationale norm), wordt ze nu bijna op gelijke voet behandeld binnen de ISO 10218-1:2025. Het is dan ook waarschijnlijk dat toekomstige herzieningen zullen leiden tot een volledige integratie of herclassificatie tot volwaardige norm. Deze evolutie sluit aan bij de bredere trend in de industrie: een harmonisatie van veiligheidskaders voor traditionele én collaboratieve robots.
